Region Puszczy Sandomierskiej znajduje się w obrębie jednostki geologicznej zwanej Zapadliskiem Przedkarpackim. Powstało ono na przedpolu piętrzących się i nasuwających od południa Karpat.
Mapka Europy Środkowej z zaznaczonym obszarem Kotliny Sandomierskiej

  • Krótko o procesach kształtowania terenu w poszczególnych okresach geologicznych

W kambrze (ok. 500 milionów lat temu) Kotlina Sandomierska była dnem płytkiego morza. Obszary lądowe były pozbawionymi życia, chłodnymi i skalistymi pustyniami. Stopniowo morze zostało zostało wyparte przez powstające w nim osady i w karbonie górnym lądowy obszar pokrywała bujna „puszcza tropikalna” z ogromnymi widłakami, skrzypami i drzewiastymi paprociami. Morze ponownie przychodzi na ten obszar w triasie, którego bardzo ciepły i suchy klimat zdecydował, iż szata roślinna pokrywająca obszary lądowe była bardzo skąpa.

Na tle współczesnej Polski: a) kambr b) trias środkowy

Po dłuższym okresie lądowym przychodzi nowy zalew ciepłym płytkim morzem w górnej jurze. Przez cały eocen i oligocen Kotlina Sandomierska jest lądem, u którego południowych wybrzeży przelewają się fale oceanu Tetydy. Z końcem oligocenu Karpaty nasuwają się na ten brzeg, który ulega wgnieceniu poniżej ówczesnego poziomu morza. W to zagłębienie wlewa się w miocenie morze, wówczas obszary dzisiejszej północnej Polski są stałym lądem. Morze cofało się i wracało aż w końcu ustąpiło, już tu nigdy nie wracając, na wschód.

Na tle współczesnej Polski: a) górna jura b) miocen

W epoce plejstoceńskiej, która charakteryzowała się gwałtownymi wahaniami temperatur, obszar Polski był czterokrotnie areną inwazji lodów skandynawskich. Za każdym razem niosły one zagładę lub zubożenia zbiorowisk roślinnych i świata zwierzęcego. Kotlinę Sandomierską objęło swym zasięgiem tylko pierwsze zlodowacenie zwane krakowskim. W czasie ostatniego zlodowacenia na obszar kotliny weszła tundra porośnięta brzozą karłowatą, dębikiem, rdestem i skalnicą.
Tundrę zamieszkiwały ogromne mamuty, nosorożce włochate, renifery i ssaki jaskiniowe (niedźwiedź, lew, hiena). Pra-Wisła wraz z licznymi dopływami wyżłobiła sobie koryto a topniejące lody utworzyły jeziorka, które zarastając przekształciły się w torfowiska. Zjawiły się lasy modrzewiowe, wypierane przez olszynę, sosnę, buk i dąb. Wisła, która wpadała początkowo do Morza Czarnego, przebiła sobie przełom (w okolicach dzisiejszego Sandomierza) i wzdłuż czoła lodowca płynęła do Morza Północnego. Około 7000 lat temu kiedy w Skandynawii stopniały resztki lodowca, Wisła wpadała już do Bałtyku.

Obszar Kotliny Sandomierskiej na mapie Polski

Puszcza Sandomierska leży w obrębie Kotliny Sandomierskiej, która położona jest znacznie niżej w porównaniu z sąsiadującymi obszarami. W jej obrębie występowała duża zmienność biegu rzek o czym świadczą rozległe starorzecza i doliny. Współczesny krajobraz tego regionu jest wynikiem procesów przyrodniczych oraz działalności człowieka. Z chwilą pojawienia się człowieka na tych terenach cały obszar w widłach Wisły i Sanu zalegała dzika, niedostępna puszcza.

  • Osadnictwo w epoce kamiennej (ok. 90 000 – 1 900 lat p.n.e)

Procesy osadnicze trwały długo, były powolne i często hamowane. W czasach prehistorycznych były zamieszkane od epoki kamiennej do epoki brązu. Obszar puszczy nie stanowił wtedy wyodrębnionej jednostki osadniczej a był wypadkową szerszych oddziaływań zewnętrznych. Przy powstawaniu osad duże znaczenie odegrały rzeki Wisła, Wisłoka i ich dopływy np. Tuszymka, natomiast na pewno nie pomagała temu niska jakości gleby. Schyłek okresu paleolitu przypadający na ok. 12 000 – 7 900 lat p.n.e. to pierwsze zbadane przypadki (m.in. w Mielcu, Dąbiu i Rzemieniu) osadnictwa na tych terenach. Należy je kojarzyć z człowiekiem współczesnym (homo sapiens) żyjącym na terenie dzisiejszej Polski od około 36 000 lat p.n.e. Warto wspomnieć, że pierwsze stwierdzone obozowiska na terenie naszego kraju są datowane na ok. 230 000 -180 000 lat p.n.e. – występuje wtedy pitekantrop.

Pitekantrop

W paleolicie ludzie prowadzili koczowniczy tryb życia, zamieszkiwali przede wszystkim na piaszczystych, niskich terasach rzek lub w sąsiedztwie innych zbiorników wodnych. Zajmowali się zbieractwem i łowiectwem – polowano na wielkie ssaki (mamuty, niedźwiedzie, renifery) przy użyciu bolas, później oszczepów i łuków.

Szkielety mamutów – znalezione w rzece Wisłoka

Z tych czasów jest są prymitywne wyroby krzemienne powstałe techniką łupania – przykładem są tu okazy z Czermina (powiat mielecki, gmina..) . Znaleziono tam rdzeń krzemienny, rylec oraz kilkanaście innych narzędzi służących do obróbki drewna, kości i skóry.

Rdzenie krzemienne z Czermina

Około 7 900 lat p.n.e. na ziemiach polskich skończyła się epoka lodowcowa i rozpoczęła się współczesna epoka w dziejach ziemi czyli helocen ze znacznie cieplejszym klimatem. Dawni osadnicy wywędrowali w ślad za stadami zwierzyny na północ. Na te tereny przybyła wówczas nowa ludność zamieszkująca wcześniej obszary północno-zachodniej części Niżu Europejskiego, która poluje na jelenie, sarny, dziki itp. Z kości i rogu wytwarzano harpuny, zaopatrywane w kamienne zbrojniki, ostrza oszczepów, haczyki do wędek itp. Pod względem poziomu rozwoju nie odbiegała ona od poprzedników, wzrosła jednak rola rybołówstwa. Najwcześniejszą jego fazę helocenu trwającą do ok. 4 500 lat p.n.e. nazywa się mezolitem. Ślady osadnictwa mezolitycznego zostały odkryte w Piechotach (powiat mielecki, gmina Padew Narodowa) i są reprezentowane przez liczne wyroby krzemienne.

Wyroby krzemienne mezolityczne z Piechot:
a i b) zbrojniki tapezowate, c) zbrojnik trójkatny,
d i e) drapacze, f) tylczak, g) wiór retuszowny
W okresie mezolitu gdy na ziemiach polskich egzystowała ludność prowadząca prymitywną gospodarkę zbieracko-łowiecką w dorzeczu Dunaju pojawiły się ludy znacznie bardziej zaawansowane w rozwoju. Wiodły one bardziej osiadły tryb życia, znały uprawę ziemi i hodowle bydła. Początki nowych form gospodarki przywędrowały z płaskowyżów Bliskiego Wschodu, gdzie już w czasach schyłkowego paleolitu wysiewano ziarna dziko rosnących zbóż (pszenica, jęczmień, proso), rozpoczęto udamawianie zwierząt. (kozy, owce, świnie). Stamtąd nowe formy gospodarki wraz z napływem ludności dotarły do Europy, gdzie zostały rozwinięte i wzbogacone. Dało to początek neolitowi.

Na ziemiach polskich neolit jest datowany na około 4 500 – 1 900 lat p.n.e. Rozwinęła się wtedy uprawa ziemi, hodowle bydła, pasterstwo, zakładano duże i długotrwale (kilkunastoletnie) osady z rozwiniętymi formami budownictwa. Człowiek posiadł umiejętność wykonywania narzędzi kamiennych metodą gładzenia, wiercenia w nich otworów, rozwinął tkactwo, plecionkarstwo, lepienie naczyń z gliny. Udoskonalił techniki obróbki drewna, zwłaszcza w odniesieniu do budownictwa mieszkalnego i zaczął używać pierwszego metalu czyli miedzi. Relikty osadnictwa neolitycznego odkryto na tym terenie m.in. w Dąbiu i Wojsławiu. Są to głównie toporki kamienne wykonane z granitu, bazaltu lub piaskowca i siekierki wykonane z krzemienia.

Siekierka (dł. ok. 9 cm) znaleziona przez autora strony nad Wisłoką w okolicach Tuszymy

Kultura pucharów lejkowatych…

Kultura pucharów dzwonowatych…

Kultura ceramiki sznurowej…

  • Osadnictwo w epoce brązu (ok. 1 900 – 650 lat p.n.e)

Kolejny etap pradziejów to epoka brązu datowana na ok. 1800 – 650 lat p.n.e. ……………

  • Osadnictwo w epoce żelaza (od ok. 700 lat p.n.e)

W II połowie wieku p.n.e na ziemiach polskich wytworzyła się kultura przeworska (z którą kojarzeni są już Słowianie – Wenedzi – Wenetowie), prawdopodobnie na wskutek oddziaływań Celtów na kulturę grobów podkoszowych. W Polsce południowo-wschodniej jej rozwój miał trwać do polowy V wieku naszej ery. Początki osadnictwa tej kultury w okolicach Mielca miały miejsce dopiero w II wieku naszej ery. Zjawiła się ona na tym terenie na skutek migracji z bardziej zaludnionego wówczas lewego brzegu Wisły. Jej pozostałości zostały odkryte m.in. w Przecławiu (cmentarzysko !), Dąbiu, Mielcu i najbardziej przebadane w Otałęży.

Wyroby krzemienne mezolityczne z Piechot:
a) naczynie doniczkowate, b) prząśnik gliniany,
c) fibula brązowa, d) szpila kościana, e) haczyk żelazny, f) misa, g) nóż żelazny

Niewątpliwie cennym odkryciem jest odkryty w Przecławiu grób wojownika, którego wyposażenie stanowiły żelazny miecz, groty oszczepów, umbo do tarczy, ostrogi i nożyce.

Grób wojownika odkryty w Przecławiu

Na podstawie znalezisk można stwierdzić, że oprócz ziemianek, które spełniały funkcje mieszkalne i gospodarcze istniały również drewniani budowle naziemne. Podstawą zdobywania żywności stanowiła uprawa ziemi, hodowla bydła, łowiectwo i rybołówstwo. Ludzie trudnili się garncarstwem, tkactwem i prymitywnym hutnictwem żelaza. Istotnym czynnikiem rozwoju kultury przeworskiej był handel z prowincjami Cesarstwa Rzymskiego o czym świadczą liczne znaleziska monet m.in. W Krzemienicy, Otałęży i Wojkowie. Znaleziska monet należy łączyć ze szlakami handlowymi wiodącymi wzdłuż Wisłoki i Wisły. Dowodzą one o wysokim poziomie miejscowej wytwórczości, która była przedmiotem wymiany.

W okresie kultury przeworskiej w sąsiedztwie tych terenów lokalizowane są siedziby innych ludów tj. Piengitów (w południowej Kieleczczyźnie), Biesów (w okolicach Tarnowa) i Transmonetów (u źródeł Sanu). Nie są znane jednak ich związki z ludźmi kultury przeworskiej. Upadek tej kultury wiąże się z najazdem Hunów (V-VII wiek) w okresie tzw. wędrówki ludów.

Kolejny etap osadnictwa określany jako wczesnośredniowieczny można podzielić na wyróżnić dwie fazy:

  • od VI do IX/X wieku – osady odkryte w m.in. Nisku i Machowie
  • od X-XII/XIII wieku – osady odkryte m.in. w Dąbiu i Zbydniowie

Tereny Puszczy stanowiły we wczesnym średniowieczu naturalną rubież graniczną pomiędzy królestwem polskim i księstwami ruskimi. Ziemią, ze względu na warunki naturalne tu panujące bardzo długo nieprzyjazną stałemu osadnictwu, ale stanowiącą łakomy kąsek jako przyczółek do rozpoczynania podbojów przez obie nacje. Z tego też powodu często przechodziła ona z rąk do rąk, aż do XIV wieku, kiedy to ostatecznie przyłączył ją do Polski Kazimierz Wielki. Niemniej jednak, przez swoją niegościnność i ciężkie warunki, długo jeszcze Puszcza stanowiła hermetyczną enklawę nie nadającą się do zasiedlania przez mające duże wymagania grupy ludzkie, utrzymujące się z rolnictwa. Musimy sobie bowiem uświadomić, że niedostępny, gęsty las często porastający bagna i tereny podmokłe, poprzecinany nieobliczalnymi rzekami, które kilka razy do roku zmieniały swoje koryta, a w porach wzmożonych opadów czy roztopów wiosennych rozlewały się na szerokość wielu kilometrów, liche skrawki wolnej od lasu i słabej jakościowo ziemi, utrudniona komunikacja z innymi ziemiami Polski i ich centrami gospodarczymi, nie były wielką zachętą do osadzania się tutaj rolników. Dlatego też w początkowym okresie rozwoju osadnictwa na omawianym terenie Puszcza ściągała głównie niepokornych chłopów, uciekinierów z innych stron, którzy w pogoni za wolnością chronili się w nieprzebytych kniejach przed pańszczyzną, zbiegów ściganych przez prawo oraz jeńców wojennych, którzy pozostawali bez większego wyboru i byli osadzani tu z rozkazu królewskiego
W okresie kształtowania się państwowości polskiej w IX wieku ziemie te należały do państwa Wiślan. Puszcza Sandomierska miała wówczas największy zasięg terytorialny, na co wpłynęła kilkusetletnia przerwa w osadnictwie. Puszcza z jednej strony była ona hamulcem do zasiedlenia, z drugiej sprzyjała osadnictwu na swych peryferiach dostarczając budulca, gotowego pożywienia i zapewniając schronienie na wypadek zagrożenia z zewnątrz, co brano pod uwagę przy zakładaniu osad. Przykładem takich osad znaleziono m.in. w Dąbiu i Przecławiu. Osada w Dąbiu obejmowała cztery półziemianki/półchaty i jeden obiekt o przeznaczeniu produkcyjnym w którym znaleziono kamień żarowy i palenisko z bryłkami żelaza co świadczy o prymitywnym wytopie żelaza.
Najstarsze osady pusztańskie znajdowały się na obszarze położonym na prawym brzegu Wisły w pobliżu Sandomierza. W pierwszej fazie zagospodarowania w okresie wczesnopiastowskim powstały osady skupione wokół grodu książęcego w Sandomierzu. Do pierwotnych osad łowieckich położonych wzdłuż Wisły zalicza się m.in. Dymitrów, Baranów, Suchorzów, Nagnajów, Machów, Kajmów, Miechocin i Dzików. Po wytępieniu zwierzyny, zamieszkująca tam ludność zajęła się rolnictwem i hodowlą. Na południowo-wschodnim skłonie wzgórza tarnobrzeskiego powstała druga linia osad łowieckich do których należą m.in. Chmielów, Mokrzyszów i Sobów oraz leżące wzdłuż Łęgu: Grębów, Sulechów, Przyszów, Stany i Bojanów.

Obok łowców tereny te zasiedlali osadnicy leśni, którzy karczowali las, budowali pierwotne osiedla i obok rolnictwa trudnili się hodowla nierogacizny i bydła w lasach książęcych. Polowali także na drobna zwierzynę, zakładali barcie i łowili ryby. W początkowym okresie zagospodarowania Puszczy istniały tam osady służebne, związane z grodem sandomierskim oraz osady leśne.
Druga faza osadnictwa to „rozdawnictwo” ziemi możnym a także Kościołowi katolickiemu zapoczątkowane przez Bolesława Krzywoustego. W ten sposób powstały wschody do Puszczy. Pierwszym wschodem był las Jedlicze. ten 300 morgowy (1 morga to około 2,5 hektara) obszar leśny położony w pobliżu Chmielowa otrzymała parafia w Miechocinie około roku 1 200 z rąk książąt Sandomierskich. Bolesław Krzywousty umierając w 1138 roku podzielił państwo polskie między czterech synów, z których Henryk otrzymał ziemie sandomierską i tym sposobem utworzone zostało księstwo sandomierskie które po Henryku dziedziczą kolejno Leszek Biały, Bolesław Wstydliwy i wreszcie Leszek Czarny.

W XIII (za króla? tło historyczne) wieku najazdy tatarskie pustoszyły Ziemie Sandomierską i spora cześć ludności chroniła się w niedostępnych ostępach Puszczy po czym stopniowo tam osiadała tworząc osady Trześń, Zaleszany Charzewice i Bieliny co stanowi trzeci etap zasiedlenia Puszczy.

W 1376 roku najazd Rusinów i Litwinów (za króla? tło historyczne) wyludnił wsie położone w widłach Wisły i Sanu. po odbudowaniu przenoszono je na prawo niemieckie, co w zasadniczy sposób zmieniło wygląd tych wsi. Wprowadzono trójpolówkę, grunty dzielono przeznaczając je na zabudowę i uprawy. Wsie przybrały wygląd ulicówek, zachowany i możliwy do odczytania współcześnie w zabudowie Chmielowa, Mokrzyszowa i Sobowa. Był to czwarty etap kolonizacji północnych terenów Puszczy.

Działalność gospodarcza właścicieli dóbr ziemskich nad dolną Wisłoką sprzyjała z kolei osadnictwu w zachodniej części Puszczy. Ważą role odegrał tu rod Gryfitów, którzy przyjęli następnie nazwisko Mieleccy od nowo powstałej osady czyli Mielca (link do Mielca). Za udział w bitwie pod Grunwaldem otrzymali oni ziemie leżące po obu stronach Wisłoki w okolicach dzisiejszego Mielca. Mieleccy prowadzili intensywną akcje kolonizacyjną rozszerzając granice swej posiadłości, ściągając tu rzemieślników itp. Na początku XVI wieku wśród miejscowości będących w posiadaniu Gryfitów znajdował się również Cmolas, wieś położona w zachodniej części Puszczy.

Drugim rodem, który odegrał ważna rolę jest ród Tarnowskich, który osiadł nad dolna Wisłoką. W 1365 roku kupili oni znaczne obszary leśne w okolicy Rzochowa (link do Rzochowa). Podobnie jak Gryfici otrzymali oni od Władysława Jagiełły znaczne obszary w zachodniej części Puszczy Sandomierskiej oraz kilka wsi nad dolną Wisłoką. Na wschodzie ich posiadłość sięgała po Werynię, a jej północna granicę stanowiła linia łącząca Wojsław-Przyłęk i Kolbuszową. W XVI wieku (1524 roku) granice posiadłości Tarnowskich oznaczono kopcami (jeden jest w Kiełkowe, drugi koło Łuża …) w ramach akcji kolonizacyjnej prowadzonej przez Tarnowskich na prawie niemieckim (co to jest prawo niemieckie?) w 1565 roku nastąpiła lokacja wsi Niwiska.

 

  • Ważnym przyczynkiem do historii osadnictwa tatarsko-tureckiego okolic Mielca w pierwszej połowie XVII wieku jest list z 11 października 1629 roku Stanisława Lubomirskiego (wojewody ruskiego, właściciela zamku w Rzemieniu) do Stanisławskiego (zarządcy dóbr rzemieńskich) w którym pisze o prowadzanych więźniach tatarskich: „…Turmę tylko drugą na to pogaństwo gotujcie, bo ich przybędzie tam pewnie niemało…”

Skan… Rocznik Tatarski”, I. 1932

 

  • W czasie wojen szwedzkich (1655-1660) Szwedzi mszcząc się za opór mieszczan spalili Przecław i Rzochów oraz po oblężeniu zdobyli Rzemień. W czasie walk okolica została spustoszona, toteż dla zaludnienia jej hetman Lubomirski osadził jeńców szwedzkich.

Ziemie nad Wisłoką w okolicach Mielca zaczęły się zaludniać dosyć wcześnie, zwłaszcza po lewej stronie rzeki. Osadnictwo w głąb Puszczy po prawej stronie tej rzeki tamował pas bagien rozciągający się wzdłuż dawnego łożyska Wisłoki, aż do końca XVIII wieku. Dopiero w XIX wieku w związku z intensywną trzebieżą zachodniej części Puszczy powstała współczesna sieć osadnicza.

Trzebież lasów centralnej części Puszczy Sandomierskiej:
A) pod koniec XIV wieku, B) na przełomie XV i XVI wieku,
C) w 1910 roku, D) w 1931 roku

Akcja osadnicza stosunkowo późno objęła południową cześć terenów puszczańskich. Jej początki wiążą się z okresem kolonizacji na prawie niemieckim okolic Rzeszowa, Łańcuta i Przeworska. Osadnictwo miało charakter wtórny i był spowodowany szybkim wzrostem ludności w okolicach np. Rzeszowa. Nadwyżki ludności szukając terenów pod zagospodarowanie, wędrowały w kierunku płaskowyżu Raniżowsko-Kolbuszowskiego, położonego w centrum Puszczy. Najwcześniej, już w XV wieku powstały m.in. wsie Przyłęk i Wola Raniżowska. Nieco później, bo w XVI wieku m.in. Trzęsówka i Świerczów.

Końcowym etapem kolonizacji Puszczy Sandomierskiej było osadnictwo józefińskie z końca XVIII i początku XIX wieku.

„Wir Joseph der Andere,
Gottes Gnaden erwählter Römischer Kaiser,
zu allen Zeiten Mehrer des Reichs…
thun hiermit Jedermänniglich kund,
dass Wir in unseren Königreichen Ungarn, Galizien und Lodomerien
viele unbesetzte, leere und öde Gründe besitzen,
welche Wir gesonnen mit Deutschen Reichsgliedern,
besonders aus dem Ober-Rheinischen Kreise, anzusiedeln.
…gegeben Wien am ein und zwanzigsten September,
Anno siebenzehnhundert zwei und achtzig.
Joseph”

Powyższy cytat pochodzi z drugiego aktu kolonizacyjnego jaki ogłosił 21 września 1782 roku cesarz Austrii Józef II. Aktami kolonizacyjnymi nawoływano ludność niemiecką, szczególnie z rejonu dzisiejszej Pfalz, do osiedlania się na niezamieszkałych terenach Galicji, w wyniku czego w krótkim czasie powstały 123 kolonie. Kolonistów niemieckich osiedlano przede wszystkim w dawnych królewszczyznach, dawnych wójtostwach oraz gruntach poklasztornych. W wyjątkowych przypadkach zasiedlano także pustkowia- obszary po wykarczowanych lasach itp. Duże kolonie józefińskie powstały w okolicach Leżajska (Dornbach-Tarnowiec, Gillershof-Gieldarowa), Kolbuszowej (Ranischau-Ranizów, Wildentahl-Dzikowiec).
Osadnikom zapewniono przede wszystkim ziemię bezpłatnie, zabudowania mieszkalne i gospodarcze, bezzwrotne zapomogi na zagospodarowanie. Zwolniono ich od wszelkich obciążeń na lat 6 i obowiązku służby wojskowej na ten okres. Potem zaś ponosić mieli opłaty pieniężne, składać pewne daniny w ziarnie oraz odrabiać niewielką pańszczyznę.
Również w XIX wieku powstało na terenie puszczańskim szereg niewielkich osad skupionych wokół folwarków.

Istotne znaczenie w kształtowaniu specyfiki kulturowej miało pochodzenie osadników, którzy przybywali by zagospodarować porosłe lasami i podmokle obszary puszczy. Duża ich część przybyła prawdopodobnie z Mazowsza, bowiem w XVI wieku był to region o największym zagęszczeniu ludności i mieszkańcy tych ziem w poszukiwaniu lepszych warunków życia wędrowali m.in. w widły Wisły i Sanu. Świadczą o tym również cechy gwarowe miejscowego języka.
W nazewnictwie wsi i przysiółków przetrwała z kolei tradycja o obcym pochodzeniu osadników, głównie jeńców wojennych osadzanych na królewszczyznach np. Rusiny-cześć wsi Hucisko, Wołochy-część Rakszawy, Turki-cześć Woli Rzeczyckiej, Tatary-część Widełki.
Zachowały się także potwierdzone historycznie ślady osadnictwa pasterzy wołoskich. Wołosi przybywali w widły Wisły i Sanu ze swoimi stadami na zimowiska a także osiedlali się na stałe. Śladem ich pobytu mogą być często spotykane nazwiska jak Wołosz, Wołoszyn i Watras.

Przez cały okres osadnictwa powstawały tzw. wsie bezplanowe. Kilku osadników osiadało się na niezagospodarowanym dotąd terenie, najczęściej na polanie śródleśnej i karczując otaczające lasy powiększało obszar ziemi uprawnej. Każdy z osadników otrzymywał jeden kawałek gruntu na którym stawiał zabudowania i prowadził gospodarkę rolną.

Źródło: Mielec – dzieje miasta i regionu – Feliks Kiryk